Wszystkie wpisy>Kobiece fatałaszki. Spódnice i sukienki w kulturze ludowej
Kobiece fatałaszki. Spódnice i sukienki w kulturze ludowej
sty222020

Kobiece fatałaszki. Spódnice i sukienki w kulturze ludowej

Kobiece fatałaszki. Spódnice i sukienki w modzie ludowej

Najpierw prosty kawałek materiału przewiązany w pasie, później dodatkowe zdobienia, coraz bardziej skomplikowane cięcia i przeszycia. Suknie ludowe to najdawniejsze okrycia, jakie zakładali na siebie ludzie od dawien dawna. Niegdyś nosili je zarówno mężczyźni, jak i kobiety, jednak z czasem stały się atrybutem płci pięknej. Dziś długie do ziemi kolorowe spódnice folk czy sukienki ludowe kojarzą się z przaśnym i swojskim klimatem. A co można powiedzieć o spódnicach i sukienkach w kulturze ludowej?

                      

Spódnica spódnicy nie równa

Spódnica w kulturze ludowej to obok koszuli podstawowy element damskiej garderoby. Była noszona przez mężczyzn i kobiety od wieków, z czasem stała się atrybutem płci pięknej. Długa do ziemi chroniła przed zimnem i wiatrem, a do tego skromnie zakrywała grzeszne ciało. Spódnica ludowa miała prosty krój: szyto ją z prostokątnych kawałków materiału marszcząc w pasie. Ważne było jednak, aby marszczeń było sporo – na spódnicę przeznaczano 5 do 7 długości, czyli ponad 3 metry tkaniny! W ten sposób również szczupłe kobiety zyskiwały szerokie biodra, czyli ideał figury na dawnej wsi. Na co dzień noszono na wsi spódnice z płócien samodziałowych, wyrabianych na domowych krosnach. Zgrzebne materiały nadawały się do pracy na gospodarstwie i w polu. Bywało, że w dni powszednie „donaszano” spódnice odświętne, które uległy już zniszczeniu. Najczęściej ubierano przynajmniej dwie spódnice, dzięki czemu dawały one więcej ciepła i ochrony dla dolnej części ciała, co było szczególnie ważne ze względu na to, że nie znano jeszcze współczesnej bielizny.

                       

Spódnica ludowa we wszystkich odcieniach

Na terenie całej dzisiejszej Polski noszono niegdyś niezliczone rodzaje spódnic. Wełniane, płócienne, drukowane, perkalowe, batystowe, tybetowe... W każdym z regionów etnograficznych modne były inne materiały i wzory ludowe. Kobiety kiedyś, tak jak i dzisiaj chciały nosić to, co najpiękniejsze i odróżnić się od sąsiadek i ciotek. Ich osobiste preferencje odbijały się w wybieranych kolorach, wzorach nadruków czy samodzielnych haftach zdobiących rąbek spódnicy.

Pod każdą spódnicę zakładano halkę. Chroniła ona przed warunkami zewnętrznymi, ale zabezpieczała również droższy materiał noszony zwykle na wierzchu przed zniszczeniem. W zimie lub by dodać sobie centymetrów w biodrach zakładano niekiedy więcej halek. Natomiast na spódnicy wierzchniej zawsze noszono zapaskę. W dzień powszedni służyła jako ścierka, była zawsze pod ręką. W stroju świątecznym zapaska była jednym z najbardziej ozdobnych elementów stroju, często dekorowano ją haftem ludowym (o hafcie w osobnym wpisie), który świadczył o umiejętnościach i zamożności właścicielki.

Można wyróżnić kilka najbardziej charakterystycznych materiałów na spódnicach w polskich strojach ludowych. Pasiaki lub wełniaki to grube materiały z wełny w kolorowe pasy chętnie noszone w Polsce centralnej np. w Łowiczu, Opocznie, okolicach Lublina, na Kurpiach. Spódnice tybetowe, czyli z wełny lub bawełny w czerwone róże ukochały wszystkie mieszkanki południowej Polski. W Beskidach równie popularne były tzw. farbanice, czyli materiały z drobnym jasnym nadrukiem na ciemnym tle.

Sukienka ludowa?

Wśród strojów regionalnych próżno szukać nazwy sukienka. Jednak w niektórych regionach kobiety nosiły tzw. kiecki, które dziś przyporządkowalibyśmy do działu sukienek. Kiecka to spódnica połączona ze stanikiem (rodzajem gorsetu). Noszone były najczęściej w centralnej Polsce, a szyto je z wełny w pasy. Na kieckę także zakładano zapaskę, zwykle w kolorach odróżniających się od spódnicy. 

Za rodzaj sukienki dziś można by również uznać odzież służącą jako bieliznę. Ciasnocha była to wąska koszula dopasowana do ciała w górnej części, trzymająca się na ramiączku przechodzącym ukośnie od pleców do piersi. Była częścią stroju góralek Beskidu Śląskiego. W Polsce południowej kobiety nosiły długie koszule z nadołkiem, czyli pasem tkaniny gorszej jakości służącym jako bielizna, chroniącym halkę i spódnicę przed zabrudzeniem. 

                        

Sukienki dziecięce

W biednym domu wiejskim nie przywiązywano zbytniej uwagi do tego, w czym chodziło dziecko. Najmłodszym, zarówno chłopcom, jak i dziewczętom, często musiała wystarczyć jedna płócienna koszula noszona dzień i noc, a ściągana tylko do prania. Wtedy maluchy posłusznie (lub nie...) czekały aż wyschnie, biegając po domu czy podwórku na golasa. Sukienka w kulturze ludowej była więc w pewien sposób przyporządkowana do stroju dziecięcego. Kiedy koszula stawała się zbyt krótka, chłopcom szyto płócienne portki, natomiast dziewczynki dostawały odświętniejsze sukienki ludowe dla dzieci. Proste w kroju stroje zwykle tworzyły same gospodynie z materiałów drukowanych w drobne wzory. Sukieneczki sięgały za kolano, czasem były przewiązywane w pasie fartuszkiem. 

            

Opowieść o spódnicy i sukience ludowej to jednocześnie historia pięknych kobiecych strojów ludowych. Od prostych, samodziałowych płócien, poprzez drukowane i wełniane materiały robione w domach czy na wsi, aż po tkaniny produkowane w pierwszych fabrykach. Również dziś inspirujemy się tym kolorowym dziedzictwem, często sięgając po kroje, faktury i wzory z dawnych lat. Sukienki z tkaniny tybetowej, spódnice w pasy czy z pięknymi haftami ludowymi– sposobów na wyrażenie miłości do folkloru strojem jest tyle, ile kobiet!

Współcześnie w modzie folk mamy ogromną róźnorodność sukienek i spódnic inspirowanych tradycyjnymi wzorami i polskim folklorem. Znaleźć można tam hafty ludowe, nadruki folkowe, wzory łowickie, góralskie, kaszubskie i fasony nawiązujące do spódnic i sukienek ludowych sprzed lat.

  Sukienka ludowa z haftem łowickim    

Na zdjęciach sukienki i spódnice ludowe:

1. Sukienka Ludowa Bogumiła 

2. Sukienka Citi Folk Haft Łowicki

3. Sukienka Ludowa Antonina

4. Spódnica Łowicka Kwiaty Ludowe

5. Spódnica Łowicka Czarna z Haftem

6. Sukienka Folkowa z Haftem Czerwona

Źrodła fotografii:

Dziewczęta w strojach śląskich: https://www.szukajwarchiwach.gov.pl/jednostka/-/jednostka/5988437/obiekty/400290#opis_obiektu
Dziewczęta w strojach krakowskich: http://podroze.gazeta.pl/podroze/56,125834,13315040,Koronki__hafty__wstazki___czy_rozpoznajesz_te_stroje.html
Kiecka łowicka: https://strojeludowe.net/#/lowicki/3/15
Dziewczynki w strojach opoczyńskich: https://strojeludowe.net/#/opoczynski/3/10
Ciasnocha: https://etnomuzeum.eu/zbiory/ciasnocha 

Dodaj komentarz

Koszyk 0 Koszyk

Brak produktów

Darmowa dostawa Dostawa
0,00 zł Podatek
0,00 zł Razem

Ceny brutto

Przejdź do koszyka

Follow us on Facebook