Wszystkie wpisy>Malowana wieś Zalipie – polski fenomen znany na całym świecie
Malowana wieś Zalipie – polski fenomen znany na całym świecie
sie022019

Malowana wieś Zalipie – polski fenomen znany na całym świecie

Cieszy się wyjątkową popularnością wśród Japończyków, kilkukrotnie gościła to telewizja z Kraju Kwitnącej Wiśni. W każdym sezonie odwiedzają ją dziesiątki turystów z Francji, Niemiec, Wielkiej Brytanii i wielu innych krajów. Niewielka wieś na Powiślu Dąbrowskim, gdzie wśród wijących się między polami i lasami dróg stoją kolorowe drewniane chaty ubarwione najpiękniejszymi kwiatami i malunkami. Jak tworzyła się historia Zalipia i skąd wzięły się słynne na cały świat wielobarwne dekoracje?

Malowana wieś

Zalipie to niewielka miejscowość położona 30 km na północ od Tarnowa. Choć mieszka tu niecałe 800 mieszkańców, wioska ta jest znana w całej Polsce i nie tylko z niezwykłych malunków, jakie można zobaczyć na ścianach tutejszych domów. Mieszkanki i mieszkańcy Zalipia oraz okolic od swoich przodków przejęli tradycję zdobienia budynków oraz innych zabudowań. Wzory zalipiańskie widnieją na budynkach mieszkalnych i gospodarczych, wewnątrz i na zewnątrz. Pokrywają studnie, płoty, piwnice, budy dla psa. Niestrudzone malarki wprawiają się w swojej sztuce zdobiąc również przedmioty ruchome – naczynia, meble, tekstylia domowe, odzież ludową. Charakterystyczne różnokolorowe kwiaty tworzą barwne rozety, linie pionowe i poziome oraz różnego rodzaju inne kształty dopasowane do konkretnej powierzchni.

Zaliie - folklor polski, wzory zalpiańskie

Skąd się wzięły wzory zalipiańskie?

Historia zalipiańskiego zdobnictwa sięga ponad stu lat. U jego początków próżno jednak szukać tak bogatych i wielobarwnych kompozycji, jakie znamy dzisiaj. Prababki dzisiejszych malarek zdobiły swoje domy tzw. paćkami. Na bielonych wapnem ścianach robiły nieregularne plamy z sadzy rozrobionej w mleku. Pędzle wykonywano natomiast z prosa lub żyta. Dzięki takim ozdobom izba, w której dym kopcił ściany, wyglądała bardziej przyjemnie i estetycznie. Z czasem paćki wyszły na zewnątrz: na podmurówkach u dołu ścian zewnętrznych robiono placki z bielonego wapna. Tak monochromatycznie wyglądały początki słynnej malowanej wsi. 

Z biegiem lat zdobnictwo rozwijało się, adaptując także na własne potrzeby zdobycze techniki, czyli barwniki. Kwiaty nabrały barw, a malunkami pokrywały się kolejne domy. W 1905 roku Zalipie „odkrył” Władysław Hickel, który podpatrzył kolorową makatkę u jednego ze służących. Opublikował on artykuł o Zalipiu na łamach czasopisma „Lud”, co sprawiło, że o malowanej wsi po raz pierwszy usłyszało większe grono odbiorców. Wsią zainteresowali się etnografowie oraz miłośnicy polskiego folkloru, co pozytywnie wpłynęło na rozwój oraz zachowanie się wyjątkowego zdobnictwa w tej okolicy.

Wieś Zalpie - wzory ludowe i kultura ludowa

Felicja Curyłowa i słynne malarki

Po drugiej wojnie światowej, kiedy drewniane domy i kurne chaty odeszły w zapomnienie, tradycja zdobnictwa osiągnęła swoją kulminację. Kolorowe barwniki były łatwo dostępne i tanie, co pozwoliło na pokrywanie kwiatami większych powierzchni. Kolejne już pokolenie malarek zalipiańskich doskonaliło się w sztuce malowania ścian wewnętrznych i zewnętrznych. W okresie Polskiej Rzeczpospolitej Ludowej zawiązała się grupa najbardziej znanych artystek, na której czele stała Felicja Curyło. Dzięki jej kontaktom z władzami w miejscowości założono Dom Malarek, a malujące wówczas kobiety zyskały pomoc organizacyjną i wiele innych korzyści. Dziś zagroda Felicji Curyłowej pełni rolę muzeum, w którym można oglądać jej wyjątkowy styl i charakterystyczne tylko dnia niej motywy. 

Wzory zalipiańskie zdobią dziś nie tylko budynki, ale także przedmioty codziennego użytku, tekstylia, dodatki i akcesoria domowe. W Zalipiu można wziąć udział w warsztatach plastycznych i spróbować swoich sił w malowaniu kwiatów. 

Wzory zalipiańskie, ludowe - tradycja

Kiedy warto odwiedzić Zalipie?

Z pewnością do malowanej wsi warto przyjechać przy najbliższej nadarzającej się okazji. Jednak najlepszym momentem na odwiedziny tutaj jest późna wiosna. Świeże kwiaty, bujna roślinność i młode zielone liście drzew tworzą idealne tło dla zdobionych domostw. Dodatkowo w tym okresie odbywa się co roku Konkurs „Malowana Chata”, który mobilizuje mieszkających tu artystów do odświeżenia malunków na ścianach po zimie, wykonania nowych dekoracji czy lepszej prezentacji swojej twórczości. Rokrocznie wybierana jest najpiękniej ozdobiona chata, wyróżnia się nowe pomysły, kreatywne wykorzystanie tradycyjnego zdobnictwa oraz aspirujących młodych artystów.

Podczas przechadzania się uliczkami Zalipia i wyglądania wielobarwnych malunków pośród zielonych łąk i kęp drzew, nie można przegapić kościoła. Murowana świątynia z I połowy XX wieku idealnie oddaje klimat tego regionu. Mimo że z zewnątrz nie różni się od innych budynków sakralnych, wewnątrz wybucha wszystkimi kolorami zalipiańskich kwiatów. Ściany zdobią podłużne i owalne kompozycje współgrające z wystrojem kościoła i nadającemu mu unikalny charakter. Wyjątkowe wrażenie robi kaplica św. Błażeja, która w całości pokryta jest kwiatami. Można tam również podziwiać haftowane obrusy i ornaty – wszystko wykonane zdolnymi rękami zalipianek.

Wzory ludowe, kultura

Zalipie stanowi jedną z najbardziej kolorowych kart polskiego folkloru, a pamiątka z wzorem zalipiańskich kwiatów jest obowiązkowym elementem wyposażenia dla każdego fana małopolskiego wzornictwa. Warto choć raz w życiu odwiedzić to miejsce, by poczuć ten szczególny klimat malowanej wsi.

Zalipiańska kultura i sztuka

Zdjęcia pochodzą ze strony dommalarek.pl.

Dodaj komentarz

Koszyk 0 Koszyk

Brak produktów

Darmowa dostawa Dostawa
0,00 zł Podatek
0,00 zł Razem

Ceny brutto

Przejdź do koszyka

Follow us on Facebook